HOÀNG THÚY
fliic n soạn)

Bệnh

ị) TTr r
ULJly

“ 7

V,

cÁ gH

ĐIỀU TRỊ

..Ạ'
0

NHÀ XUẤT BẢN DÂN TRÍ

B m h phụ nữ \ầ cádí đì04 tộ

BỆNH PHU NỮ
VÀ CÁCH ĐlỀu TRỊ
HOÀNG THUÝ (biên soạn)

NHÀ XUẤT EẢN DÂN T RÍ

NHỮNG ĐẶC THÙ CỦA PH Ụ NỮ
Xương phụ nữ klĩông chắc như xương nam giới

Khi mới sinh ra, phụ nữ có khối lượng xương
thấp hơn nam giới. Khối lượng xương khi cao nhất
cũng như tỷ trọng xương và độ cứng rắn tối đa mà
phụ nữ có thể đặt được cũng không bằng nam giới.
Sự tiêu xương nhanh xảy ra cùng với sự giảm
hocmon estrogen ở mổi mãn kinh cũng góp phần
làm cho phụ nữ có nguy cơ bị loãng xương cao hơn
so với nam giới. Vì vậy 80% người bị loãng xương là
nữ. Nếu hấp thụ đủ canxi và vitamin D, duy trì lối
sống, hoạt động phù hỢp, phụ nữ sẽ ít bị những tác
động của loãng xương.
Tim phụ nữ chỉ to bằng 2/3 tim nam giới và các
động mạch vành cũng nhỏ hơn

Tính chung, nhịp tim phụ nữ nhanh hơn nam
giới. Những đặc thù này lý giải sự khác biệt thường
thấy ở điện tâm đồ bình thường của nam nữ. Nồng
độ estrogen ở phụ nữ tụt nhanh ở mổi mãn kinh,
nồng độ LDL-cholesterol (tức loại xấu) tăng và
nồng độ HDL-cholesterol (loại tốt) giảm; mạch máu
có xu hướng co thắt hơn; sau mãn kinh, nguy cơ
mắc bệnh tim của phụ nữ tăng lên gấp 4 lần. Bệnh
tim là nguyên nhân gây tử vong số 1 ở Mỹ. Năm
BShA phụ tiữ và cách đ ền itị

5

2000, số phụ nữ chết vì bệnh tim là 365.953, trong
khi ở nam số người chết vì bệnh tim chỉ là 344.807.
Phụ nữ bị u xơ tử cung tăng nguy cơ bị ung thư
tử cung

u xơ tử cung là u lành và hay gặp nhất ởphụ nữ có
độ tuổi từ 30 đến 40. Có tới 3/4 số phụ nữ bị u xơ,
nhưng phần lớn không biết mình có u xơ. Bác ã có thể
phát hiện u xơ khi khám tiểu khung hoặc làm siêu âm.
(U xơ có thể gây các triệu chứng cho khoảng 25% phụ
nữ, thường gặp nhất ởđộ tuổi 30 hoặc 40).
Những triệu chứng chính của u xơ là: la máu kinh
nhiều, kinh kéo dài, đau hay có chèn ép ở tiểu khung,
ít gặp hơn nhưng u xơ có thể gây: tiểu són, tiểu nhiều
lần hay bí tiểu; táo bón; đau lưng hay đau cẳng chân.
Có nhiều phương pháp khác điều tiỊ u xơ như dùng
thuốc làm giảm sự phát triển của khối u, bóc nhân xơ
mà không cắt tử cung và không cho máu đến u xơ đê
làm u xơco lại. Nếu u xơ không gây la các triệu chứng
gì khó chịu thì không cần điều trị.
Phụ nữ nghiện rượu đễ bị tổn thương gan, não, tini

Phụ nữ và nam giới có nhu cầu khác nhau với
rượu. Phụ nữ thường có nhiều mô mỡ hơn nam giới,
khiến sự chuyển hóa rượu kém hiệu quả hơn. Bệnh
gan do rượu phát triển ở nữ nhanh hơn nam, dù với
lượng rượu ít hơn. Nghiên cứu cho thấy bệnh viêm
gan do rượu dễ phát triển ở nữ và dễ dẫn đến tử
vong vì xơ gan nhiều hơn so với nam.
6 HO ÀN G T H Ú Y hiên soạn

P hụ nữ cũ n g dễ bị tổn thương não do niỢu hơn
n am ; k h i sử d ụn g hìn h ản h âm vang từ để n g h iên
cứu, người ta thấy ở những phụ nữ n g h iện iượu,
vùng não liên quan đến n h iều chúc năng điều p h ố i
của não nhỏ hơn rô rệt so với phụ nữ k h ôn g u ống
niỢu và cả nam giớ i n g h iện iượu.

Mặc dầu một 9ố người đồng ý uống iượu vừa phải
có thể tốt cho tim, nhưng uống nhiều thì thực sự có
hại cho tim. Phụ nữ cũng dễ bị tổn thương tim do
rượu hơn nam. uống iượu VLÊI phải là không uống quá
một suất rượu mỗi ngày với nữ và không quá 2 suất
mỗi ngày với nam. Phụ nữ uống iượu cũng đồng
nghĩa với tăng nguy cơ bị ung thư vú. Tác dụng việc
sử dụng chất folate đang được nghiên cứu để hạn chế
nguy cơcủa uống iượu đến ung thư vú.
Dể duy trì cân nặng, phụ nữ ít vận động mỗi ngày
chỉ cần 1.600 calo

Năng lượng cho cơ thể dao động lất nhiều theo
khối lượng lao động, kích thước cơ thể, giới tính và
tuổi tác. Ví dụ một phụ nữ có tuổi, ít vận động chỉ
cần 1.600 calo mỗi ngày nhưng phụ nữ 25 tuổi cũng
có ề m vóc tứơng tự và vận động nhiều lại cần đến
1.800 - 2.000 calo mỗi ngày.
Phụ nữ dễ bị hội chứng ruột kích thích hơn nam giới

Nếu bị hội chứng này, ngoài các triệu chứng
như đầy hơi, chướng bụng, đau quặn và dễ táo bón
còn có thể bị đau bụng, phân lỏng hoặc có cảm giác
'Ẽệ.nh Ịíhn nii tà cách đèti ýiị 1

nhu động một không mạnh. Hội chứng một dễ kích
thích ảnh hưởng đến đại trang, một bộ phận của ống
tiêu hóa.
Hội chứng một dễ kích thích có đại trang nhạy
cảm hơn; những tác động để gây la hội chứng một
dễ kích thích là một số loại thúc ăn, thuốc hay cảm
xúc đâ tạo ra hơi áp lực đến một.
Trầm cảm sau sinh

T ầ m cảm có thể ảnh hưởng đến phụ nừ sau bất
kỳ lần sinh đẻ nào. Phụ nữ bị tĩầm cảm sau sinh có thể
có các cảm giác như buồn, thất vọng, lo âu, dễ kích
thích và không muốn làm việc gì. Biểu hiện rất hay
gặp của tiầm cảm là bệnh buồn sau sinh. Có tới 85%
các phụ nữ bị bệnh này. Các cảm xúc đó thường không
kéo dài, chỉ vài ngày sau sinh cho đến vài tuần.
Hầu hết các trường hỢp buồn sau sinh đều tự
mất đi, không cần dùng đến thuốc. Thể nặng nhất
của tiầm cảm sau sinh có thể biểu lộ như một bệnh
nhiễu tâm nhưng hiếm gặp, có tỷ lệ khoảng 1/1000
phụ nữ nhưng lại lất nguy hiểm vì tình trang ảo
giác, hoang tưởng và biến động về khí chất có thể
là m c ho phụ nữ tự gây hạ i c ho mình, c ho người thâ n
kể cả cho tiẻ sơ sinh. Bệnh này cần được quan tâm,
chăm sóc sớm.
Ung thư vú hay gặp nhất ở phụ nữ
Sau ung thư da, ung thư vú là thể ung thư hay
gặp nhất ở phụ nữ Mỹ. Mỗi năm ở Mỹ có đến
8 HOÀNG T H Ú Y biền •.

200.000 phụ nữ được chẩn đoán là ung thư vú. Phát
hiện sớm ung thư vú là vô cùng cần thiết. Khoảng
85% phụ nữ khi chẩn đoán ung thư vú không có yếu
tố nguy cơ có ý nghĩa và có thể phát hiện được.
Khám và kiểm tra vú từ tuổi 20 và chụp vú hàng
năm bắt đầu từ tuổi 40 là cách tốt nhất để bảo vệ và
phòng ngCfâ ung thư vú.
Hội chứng tiền kinh nặng hơn klii phụ nữ sắp
mãn kinh

Với hầu hết phụ nữ, những đấu hiệu và triệu
chứng tiền kinh nhưcương đau vú, mỏi mệt, dễ kích
thích và khí chất bất thường lất dễ nhận thấy. Hội
chứng tiền kinh hay gặp nhất vào độ tuổi 20 và 30 và
thường nặng lên khi có thay đổi về nồng độ hormon.
Khi sắp đến mổi mãn kinh, số nang trứng ở buồng
trứng giảm đi nhiều do đó estrogen cũng ít hơn; sự
bài tiết progesteione cũng giảm nên các triệu chứng
của hội chứng tiền kinh giảm và dần dần sẽ hốL

'Bệýi/i fihụ >iữt/à cácUđều fiị 9

THÓI QUEN ĂN UỐNG
CỦA ĐÀN ÔNG VÀ PHỤ NỮ có ẢNH HƯỞNG
NHƯ THẾ NÀO ĐỐI VỚI sức KHOẺ?
Đàn ông và phụ nữcó những sở thích khác nhau
về đồ ăn. Đàn ỏng thích ăn thịt gia súc và thịt chim,
còn phụ nữ thích hoa quả và rau.
Hơn 14.000 người trưởng thành gồm cả hai giới đã
được nghiên cứu trong vòng 1 năm để khẳng định thói
quen ăn uống và cả những thụt phẩm có nguy cơ cao
như thịt và trứng chiÊ được chế biến kỹ.
Bcletshachevv Shifeiaw, chủ nhiệm nhóm nghiên
cứu cho biết: “Đúng là có sự khác nhau về thói quen
ăn uống, chúng tôi đa nghĩ Ể rất thú vị nếu biết được
liệu có sự khác nhau nào nCto hay không”.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy đàn ông dường
như thích ăn thịt gia súc và các loài có cánh, đặc biệt
là vịt, thịt bê, thịt lợn hun khói, lôm và cua.
Đối với phụ nữ, họ dường như rất thích ăn lau,
đặc biệt là cà lốt, cà chua và trái cây như dâu lây,
quả việt quất, quả mâm xôi và táo.
Phụ nữ cũng thích các đồ ăn khô như quả hạnh,
quả óc chó. Ngoài la, họ thích ăn trứng và sữa chua
hơn nam giới.
Tuy nhiên, cũng có một số ngoại lệ đối với xu
hướng ăn uống của mỗi giới; đàn ông thích ăn măng
10 HO ÀNG T H Ú Y

tây, cải Bmxel hơn phụ nữ trong khi phái đẹp dường
như hứng thú với việc ăn hambuiger nóng hổi để đối
nghịch với 9Ở thích ăn đồ đông lạnh của phái nam.
Riêng bàn về các thực phẩm có nguy cơ cao, các
nhà nghiên cứu đâ phát hiện đàn ông đậc biệt thích
ăn thịt và trứng chín tái hơn còn phụ nữ thường
dành sự ưu ái cho giá đỗ. Bên cạnh những thói quen
ăn uống của đàn ông và phụ nữ ngoài những thức ăn
có lợi cho sức khoẻ thì cũng có những loại thúc ăn
mà phụ nữ quá lạm dụng dễ dẫn đến béo phì và
không có lợi cho sức khoẻ, gây nên nhũPng bệnh tật
khó chừa: như ung thư vú, tiểu đường,... Để phòng
tránh được những bệnh tật có thể xảy la, thì lời
khuyên cho các chị em là nên có một chế độ ăn uống
hỢp lý, thường xuyên tập thể dục và hãy đến khám
bác sĩ ngay khi có dấu hiệu, triệu chứng bất thường
xuất hiện.

'Sệ nPi

fi(t tà cách đèn itị 1 1

CÁC BỆNH THƯÒTVG GẶP ở PHỤ NỮ NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH Đ lỀ U TRỊ
SẢY THAI
Triệu chứng

Người mang thai cảm thấy đau bụng do tử cung
co bóp và bị xuất huyết nhẹ. Khi khám phụ khoa
cho người có mang dưới 6 tháng, bác ã đã thấy cổ tử
cung có dấu hiệu thay đổi, co lại và mở m.
Cách xử lý

Khi có triệu chứng nghi ngờ sảy thai cần tới bác
sĩ ngay. Bác sĩ sẽ yêu cầu đi siêu âm để quan sát nhịp
đập của tim cùng các cử động của thai nhi. Bác sĩ
thường yêu cầu người mẹ nằm nghỉ để an thai và tùy
theo từng trường hỢp, sẽ cho uống thuốc, có thể cả
thuốc kháng sinh, để tử cung không co bóp nừa.
Trường hợp s: / thai

Người ta thường phân biệt hiện tượng sảy thai
sớm khi thai mới được 3 tháng tiở lại và sảy thai
muộn khi thai được hơn 3 tháng tới 6 tháng.
Triêu chứng chính của sự sảy thai là hiện tượng
xuất huyết. Nếu người mẹ đâ mang thai tới tháng
thứ 3, thứ 4 thì thấy xuất huyết nhiều, kèm theo
hiện tượng co bóp tử cung. Khi khám phụ khoa, bác
12 HOÀNG T H Ú Y hiâi sonn

sĩ thấy cổ tử cung co lại và mở la. T lên màn hình
siêu âm, không có hình ảnh ghi nhịp đập của tim
thai nữa. Hiện tượng co bóp tử cung sẽ tiếp tục cho
tới khi thai bị đẩy la.
Hiện tượng sảy thai khi cũng có biến chứng.
Tuy vậy, cũng có tiường hỢp tử cung đẩy nguyên cả
phôi thai la hoặc đẩy ra từng phần nhỏ, do trứng, tử
cung, hoặc vòi trứng bị nhiễm trùng. Nếu vậy, người
mẹ trước đó thường bị sốt, bị đau ở bụng dưới và có
khí hư màu vàng.
Có nhiều nguyên nhân dẫn tới sảy thai. T rong 3
tháng đầu của thời kỳ mang thai, sự dị dạng của các
nhiễm sắc thể liên quan tới người bố hay người mẹ
là nguyên nhân của 60% sảy thai. Những nguyên
nhân khác có thể là do sự hoạt động của myến nội
tiết khiến cho cơ thể thiếu hoormon gesteron hoặc
do myến nội tiết bị viêm nhiễm.
Hiện tượng sảy thai từ tháng th ứ 4 tiở đi thường
do sự dị dạng của tử cung; cổ tử cung lộng quá, tử
cung có khối u, vách tử cung dính nhau, v.v...
Chẩn đoán và điều trị

Sau khi sảy thai, sản phụ thường được theo dõi
thêm một vài giờ. Nếu những điều sau đây xảy la
đầy đủ thì không phải nạo tử cung: trứng hoặc phôi
thai được đẩy la toàn vẹn, ngưng xuất huyết, tử cung
co lại, cổ tử cung đóng kín lại.
Nếu phôi thai quá 2 tháng tuổi, hiện tượng xuất
huyết không ngưng, tử cung vẫn nở to, cổ tử cung
'ẽệnh fth((

và cách đ è n itị 13

vẫn mở thì phải nạo để tránh hiện tượng sót nhau
thai làm tử cung bị nhiễm trùng.
Sau khi nạo tử cung, bác sĩ còn phải quan sát
xem toàn bộ nhau thai đã được lấy la đủ chiồ.
Sau khi sản phụ sảy thai, bác sĩ sẽ quyết định: để
nhau thai ra tự nhiên hoặc lấy ra bằng phương pháp
hút hay nạo. Phương pháp nạo là bất đấc dĩ vì có thể
làm tổn thương tử cung.
Nếu việc sảy thai xảy ra ngoài bệnh viện, người
bị sảy thai phải nằm yên để phôi thai đã bị đẩy ra
khỏi tử cung, chờ nhau thai ra tiếp mà không được
tự kéo nó ra.
Khi bác sĩ tới hoặc được đtra tới bệnh viện, cần đtra
cho bác â xem nhau thai có được đầy đủ hay không.
BỆNH ĐAU ĐẦU SAU KHI LÊN “Đ ỈN H ”
ở PHỤ NỮ NHƯ THẾ NÀO?
Ngày nay có lất nhiều những cặp uyên ương sau
khi kết hôn vài ba tháng đã phải dắt díu nhau đến
phòng khám để giải mã hiện tượng khó hiểu: đau đầu
dữ dội hoặc khóc sướt mưỚL.. SỈU khi lê n “đỉnh”.
Những người mắc triệu chứng này đều bị bạn
tình cho rằng họ bị thần kinh. Tuy nhiên, theo lý
giải của các chuyên gia thì đây là bệnh lý cần
được chữa trị. Nếu tình trạng này kéo dài có thể
khiến những cặp đôi này “nguội lửa” yêu khi mới
vào cuộc.
14 H O À N G T H Ú Y b râ :

Đau dữ dội ngay sau khi thoả mãn

Không ít cặp uyên ương mới bước vào cuộc sống
hôn nhân đã phải thực hiện phương án ngừng
“yêu”, thậm chí có cặp loại bỏ hoàn toàn “chuyện
đó”. Vì họ gặp nhiều triệu chứng khó hiểu sau khi
“lên đỉnh”.
Tại Tmng tâm Nam học, Bệnh viện Việt - Đứt
một bà mẹ phải hộ tống đôi uyên ương chiồ tìm được
“tiếng nói chung” đến để nhờ các bác ã “giải mã”. Bà
mẹ đang phải chịu trách nhiệm cao cả này tên là Lê
Thị H. ở thôn Bồ Đề, Gia Lâm, Hà Nội tâm sự; 'T ôi
đta các con đi khám mấy nơi rồi nhưng vẫn chưa tìm
ra nguyên nhân. Căc con tôi mới citôi được 3 tháng
nhưng đâ làm cả nhà thường xuyên tỉnh giấc lúc nửi
đêm. Cứ mfe đêm là thằng bé lại ôm đầu kêu đau dữ
dội. Con dâu thì giận dỗi, nước mắt ngắn, nước mắt
dài. Dù gia đình đã khuyên nhủ các cháu nhưng
chuyện đâu vẫn còn đó”.
Như cảm thấy oan ứt, T. (con dâu bà H.) ấm ức
giải toả: “Tại anh ấy bỗng nhiên dở chứng với con.
Như người ta, vợ chồng mới cưới yêu thương nhau
chẳng hết đằng này anh ấy dành được vài phút vui
vẻ lại la trời kêu đấL Chính con cũng không hiểu
chuyện gì đang diễn ra. Gặng hỏi thì anh ấy bảo:
“Đừng hỏi nữa đau đầu lắm”. Lấy chồng ba tháng
mà chẳng ngày nào được vui trọn vẹn”.
Một phụ nữ cũng còn khá trẻ nhưng rất tiều
tụy nghe được trọn câu chuyện nhà bà H. đã sụt sịt
chen ngang: “ô i trời đất, giá chồng em nghe được
^htt nĩt và cách đ ètí ýiị 1 5

chuyện này thì hay biết mấy. Em cũng bị đau đầu
như vậy, làm dâu nên đuối thế. Anh ấy và cả nhà
nghi em bị bệnh thần kinh. Thậm chí còn đánh
đuổi em. Vì mẹ em cũng bị rối loạn tâm thần một
thời gian sau khi bố em đi thêm bước nữa. Lúc đầu
em nghĩ không phải như vậy vì bình thường vẫn
minh mẫn. Nhưng khi mọi người gán ghép nhiều
quá cũng thấy hoang mang”.
Nhĩmg tiếng klióc trong đêm

Không ít phụ nữ bị khép tội oan khi xuất hiện
triệu chứng khóc sau khi “yêu”. Ch ị T lần T h ị Lê M,
thị trấn Neo, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang cũng
đến phòng khám của Bệnh viện Phụ sản Hà Nội để
tìm câu trả lời về “cơn điên” sau khi lên đỉnh. Gia
đình chồng vẫn gọi triệu chứng khóc lúc nửa đêm
của chị là “cơn điên”. Chị M tâm sự: “Chồng rất nhẹ
nhàng, tâm lý nhưng không hiểu sao cứ sau khi có
“chuyện đó” em không muốn nhưng cứ phải khóc
sướt mướt. Quan hệ vỢ chồng tiở nên căng thẳng
trong khi bản thân em không thể lý giải được
chuyện này. Bây giờ thì mới lấy chồng được một
năm mà cả làng, cả xã đều biết em bị “điên”. Có
người còn gán cho em là bị quỷ nhập vào người nên
cứ đến đêm là nó tác oai, tác quái. Em đã tốn kém
khá nhiều tiền để tìm câu trả lời. Lần đầu tiên em
khám ờ bệnh viện myến huyện, rồi khám ở khoa
thần kinh Bệnh viện Bạch Mai nhưng các kết luận
đều cho là hoàn toàn bình thường. Lần khám gần
đây, em thuật lại toàn bộ câu chuyện cho bác ã Nam
16 HO ÀN G T H Ú Y bêii soan

ở Bệnh viện 108. Bác sĩ đó khuyên em nên đến
khám ở chuyên khoa về sinh sản”. Dù có lợi thế là
đã làm dâu bốn năm và vừa mới sinh được cậu con
trai vừa tròn bảy tháng nhưng chị Mã Nguyệt A ởxã
Quỳnh Tam, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An cũng
phải cất công ra tận Hà Nội để giải oan. Vì cả gia
đình đều nói chị bị “ma làm” khi xuất hiện triệu
chứng khóc sau khi yêu. Chị A ấm úc: “Con còn quá
nhỏ mà tôi phải vượt gần 300 kilômét la ngoài này
cũng đủ để hiểu nỗi ấm ớc dồn lên đến đâu. Cả nhà
chồng, người thì nói tôi bị điên về đêm, người thì
bảo tôi bị ma làm. Gia đình bên nhà tôi thì nửa tin
nửa ngờ. Mẹ chồng tôi thì cứ một mực khẳng định
tôi bị ma làm nên thường xuyên lên chùa cầu khấn.
Rồi cứ mỗi lần tôi khóc thì y như rằng sáng hôm sau
lại thuê “thầy” về hoá giải. Những tiếng kêu lách
cách do “thầy” gõ làm tôi cứ nổi da gà. Không chịu
được tôi đâ phải đi nhiều bệnh viện trong tỉnh để
tìm lời giải. Lần này thì la tận Hà Nội”.
Ngày càng nhiều người mắc phải hội chứng lạ

Theo các chuyên gia trong ngành thì khoảng hai
năm trở lại đây ĩất nhiều bệnh nhân (cả nam và nữ)
đến khám với triệu chứng đau đầu sau khi lên đỉnh.
Theo giải thích của GS. T iần Quán Anh, Trưởng
phòng khám Tâm Anh, nguyên Giám đốc Tmng
tâm Nam học, Bệnh viện Việt - Đức thì mỗi ngày
phòng khám cũng tiếp nhận từ 3 4 bệnh nhân mang
triệu chứng này. Nguyên nhân gây nên cơn đau đầu
sau khi yêu là do sự phấn khích khi quan hệ gây ra
'ẽệnh fifụ( H(ĩ và cácíi đ cu fiị

17

co bóp cơ ở cổ. Cường độ tăng dần cùng với khoái
cảm và đạt đỉnh điểm khi xuất tinh. Các mạch máu
của não giãn la khi cơ thể sắp bước vào đỉnh điểm
của cựt khoái, dẫn đến tình tiạng co rút của cơ vùng
đầu và cổ. Cơn nhức đầu ập đến ngay sau đó.
Nhiều người kèm theo cơn đau đầu còn bị máu
xung lên mắL Khi đã hết đau đầu mắt vẫn còn đỏ
ngầu và sưng vù vì bị xung huyết Hiện tượng này
diễn ra ngày càng phổ biến đối với những người làm
việc văn phòng thường xuyên tiếp xúc với máy tính
hay người lái tàu, xe. Hoạt động cơ cổ hạn chế trong
nhiều giờ. Một trong những điều căn bản để giảm
bớt đau đầu sau khi yêu là nằm yên tại chỗ vì hầu
hết những người bị triệu chứng này hay vật vã khiến
cơn đau càng nặng thêm.
BS. Nguyễn Khánh Hưng, Phòng khám Nam
khoa Ánh Sáng số 4, toà nhà A2 đường Nguyễn
Khánh Toàn, Cầu Giấy, Hà Nội cũng cho biết, hiện
tượng khóc sướt mướt sau khi yêu tìm đến phòng
khám không nhiều nhưng triệu chứng đau đầu thì
ngày nào cũng có bệnh nhân. Một số người còn có
cảm giác đau nhói ở vùng đầu trước khi đạt Cực
khoái. Hiện tượng này do ảnh hưởng của mạch máu,
không phụ thuộc vào những nỗ lực trong khi quan
hệ. Kiểu đau đầu này có thể do chứng cao huyết áp,
thường gặp ở những người bị bệnh đau nửa đầu và
nam giới. Biểu hiện là cảm giác nhức ở quanh hoặc
sau mắt, thường kéo dài vài phút nhưng có khi tới
vài giờ. Có những trường hợp ngoại lệ, cơn đau đầu
18 HO ÀNG T H Ú Y bm :

kéo dài dai dẳng trong vài năm. T ất nhiên là kèm
theo những hiện tượng này là vỢ chồng “hết lửa
yêu”. Thậm chí, có cặp đôi đưa nhau la toà.
Cũng theo BS. Hưng thì triệu chứng khóc sau khi
yêu là kết quả tác động của hoimon. Vằo những thời
điểm thay đổi hormon mạnh mẽ như sau khi quan hệ,
sinh con... hormon tăng một cách đột ngột dẫn đến sự
thay đổi cảm xúc. Cơn cụt khoái giải phóng một lượng
hormon lớn, ảnh hưởng đến cảm xúc và gây la cơn
khóc tứt tưởi mà không có lý do nào cả.
Phải chữa ngay trong ba tháng đầu

Theo các chuyên gia thì khi xuất hiện những
triệu chứng lạ này, những người có triệu chứng tiên
phải cần phải được chữa trị sớm. Theo chuyên gia tư
vấn, BS. Phạm T hị Vui, Tm ng tâm T ư vấn sức khỏe
sinh sản, sức khoẻ tình dục Hiếu Thảo thì cho biết:
hai triệu chứng bất thường kể tiên, tuy không gây
ảnh hưởng nghiêm tiọng đến sức khỏe, nhưng nếu
kéo dài sẽ “dập tắt lửa” trong quan hệ vỢchồng.
Thời gian chũte tiị tốt nhất là trong ba tháng đầu
khi có triệu chứng xuất hiện. Có thể dùng thuốc
giảm đau thông thường để vượt qua chứng nhức đầu
sau khi quan hệ. Nếu huyếtáp tăng nhanh trong khi
quan hệ và tiở lại bình thường trong vòng 5 phút thì
không nên quá lo lắng. Tuy nhiên, đau đầu kéo dài,
cường độ tăng dần và thường xuyên hoặc đi kèm với
những biểu hiện như đau cơ, co rút ở cổ, buồn nôn,
nôn không ý thức cần gặp bác sĩ ngay.
'Sệii/i

nít tà cách đ è íi irị 19

Với chứng khóc sau khi yêu cần đến bác sĩ để
điều hòa hormon. Quan tâm trò chuyện để tìm hiểu
về những nguyên nhân tâm lý cũng như sinh lý của
bạn tình sẽ giúp cả hai tìm ra cách giải quyấL Đau
đầu tiong khi quan hệ là một hiện tượng không quá
nguy hiểm. Tuy nhiên, nên đến bác sĩ để kiểm tra
xem mình có bị chứng xuất huyết não không. Bởi
xuất huyết não lất nguy hiểm và có triệu chứng gây
đau đầu dữ dội.
PHỤ NỮ CẦN BIẾT CHỨNG ĐAU NỬA ĐẦU
SAU KHI MANG THAI NHU THE NÀO?
Chứng đau nửa đầu khác với nhức đầu bình
thường. Những chuyên gia nghiên cứu về chứng đau
nửa đầu ước tính trong năm phụ nữ thì có một
người mắc phải chứng đau nửa đầu vào một giai
đoạn nào đó trong suốt cuộc đời, và khoảng 15% số
người mắc chứng đau nửa đầu vào giai đoạn đầu của
thai kỳ (hầu hết là vào ba tháng đầu tiên).
Đau nửa đầu làm đau nhói dữ dội một bên đầu.
Cơn đau có thể kéo dài từ 4 đến 72 giờ, nếu không
đưỢc điều trị, và cơn đau có thể nặng hơn do những
hoạt động của cơ thể. Đau nửa đầu có thể xuất hiện
kèm theo những triệu chứng khác như buồn nôn,
nôn hay nhạy cảm với ánh sáng và tiếng ồn.
Một số người bị chứng đau nửa đầu chỉ cảm thấy
hiện tượng đau thoáng qua, đó là cơn nhúc đầu đến
trước bởi những triệu chứng có thể bao gồm cả việc
20 HOÀNG T H Ú Y bén soạn

thay đổi thị giác (như hoa mắt, chóng mặt, choáng
váng), có cảm giác tê cóng hoặc người “rần lần như
kiến bò”, người yếu đi và ú ớ (chứng lối loạn âm
thanh). Những triệu chứng này có thể bắt đầu một
tiếng trước khi một cơn đau nửa đầu xảy đến và kéo
dài một giờ.
Thật may mắn, khoảng chừng hai phần ba phụ
nữ mắc bệnh đau nửa đầu nhận thấy, những cơn đau
thuyên giảm từ từ trong thời gian mang thai. Triệu
chứng này gần giống như triệu chứng đau nửa đầu
khi gần tới kỳ kinh nguyệt hay trong lúc hành kinh.
Một phần ba những “bà bầu”, 9ố còn lại, thì thậm
chí họ thấy chứng đau đầu tiở nên nặng và thường
xuyên hơn.
Ngay cả khi bạn nằm trong số những người kém
may mắn này, thì cũng nên lạc quan mng những phụ
nữ bị bệnh đau nửa đầu không hề có nguy cơ biến
chứng thai kỳ nhiều hơn những người phụ nữ khác.
Đ A U ÂM Đ Ạ O
Triệu chứng

Âm đạo như một cái ống cấu tạo bởi các cơ đàn
hồi, dài khoảng 8cm, nối âm hộ với tử cung. T ất cả
các hiện tượng đau âm đạo cần phải đi khám phụ
khoa ngay.
Người bị đau âm đạo thường thấy đau âm ỉ liên
tục ở bụng dưới. Cũng có người chỉ bị đau trong thời
gian thấy kinh hoặc trong khi giao hỢp.
'Ẽệnh ;ihn nữ tà eáck đ ề n iìỊ 21

Người bệnh có ứiể có cảm giác đau ở âm hộ hoặc
ở sâu bên trong. Trường hỢp đau sâu bên trong có
liên quan tới những bộ phận như: bàng quang, trực
trâng, dạ con, ống dẫn trứng, buồng trứng, v.v...
Cần phải đi khám phụ khoa cẩn thận mới xác định
được đúng bệnh.
Cần phải làm gì?

Người bệnh cần phải biết chính xác xem cảm
giác đau ở đâu, đau lúc nào, có các hiện tượng gì
kèm theo (như sốt, có khí hư...). Trường hỢp sốt, có
khí hư hoặc thấy âm hộ bị đau nhiều cần phải tới
bác ã ngay.
Chẩn đoán và điều trị

Bác sĩ sẽ khám âm hộ, dùng mỏ vịt khám âm
đạo hoặc khám bằng tay, lấy một ít mẫu để xét
nghiệm và nếu thấy cần thiết, yêu cầu bệnh nhân đi
siêu âm. Thường thì chỉ cần như vậy cũng đủ để bác
sĩ xác định được bệnh rồi.
Bệnh nhân có thể bị các bệnh ở ngoài âm hộ
như: viêm âm hộ cấp tính do vi khuẩn hoặc nhiễm
trùng các tuyến Bartholin nằm ở lối vào âm đạo.
Chứng này làm người bệnh rất đau và thường phải
chích để nặn mủ ra. Bệnh lộp âm đạo (herpès) cũng
là bệnh gây đau nhiều.
Các bệnh gây cảm giác đau sâu bên trong là:
nhiễm trùng âm đạo sinh ra nhiều khí hư. Việc
dùng thuốc điều trị phải tùy thuộc vào loại ký sinh
22 HO ÀN G T H Ú Y hicn soạn

trùng gây bệnh như trichomonas, monilia v.v...;
hoặc nhiễm trùng tử cung, vòi trứng, buồng trứng
do ký sinh trùng chlamydia, trùng gonocoque của
bệnh lậu, cần phải điều trị bằng thuốc kháng sinh.
Ngoài la, cảm giác trên còn có thể do đau đoạn cuối
ruột già, đau một thừa, đau trực tràng, v.v...
Nếu chỉ đau khi giao hỢp thì có thể do xây sát
nhỏ ở bộ phận sinh dục hoặc đôi khi chỉ là sự sỢ hãi
có tính chất tâm lý mà thôi.
VIÊM VÒI TRỨNG CẤP TÍN H
Nguyên nhân

Vòi trứng, còn được gọi là vòi Pallope, bị viêm
và sưng lên do vi trùng.
Chứng viêm vòi trứng thường gặp ở nhiều phụ
nữ tiẻ có thể gây la những hậu quả đáng tiếc như:
chứng vô sinh, chửa ngoài dạ con, viêm mãn tính
gây đau đớn.
Sự viêm nhiễm thường xảy ra do bị lây qua
đường tình dục lồi phát triển dần lên các bộ phận ở
tiên: mới đầu là âm đạo lồi đến cổ tử cung, buồng tử
cung, vòi trứng. Đa số trường hỢp do ký sinh trùng
chlamydia nhưng cũng có cả vi trùng bệnh lậu
(gonocoque) và vi khuẩn cô-li.
Việc mang vòng tránh thai, nạo thai, đụng chạm
tới tử cung, giữ vệ sinh bộ phận sinh dục kém, đều
làm tăng khả năng gây bệnh.
Tẵệnh Ị>ht! nữ líà cách đ ề n itị 23

Triệu chứng

Ngitòi bệnh ứiấy âm hộ có chất dịch màu vàng
nhạt tới vàng đậm, có mùi hôi từ âm đạo chảy ra kèm
theo các hiện tượng sốt, đau ở bụng dưới, đôi khi buồn
nôn hoặc nôn ói, đi đắi dắt (lúc nào cũng buồn đi),
tiểu thấy nóng, rát và có thể thấy có ít huyết
Cần phải làm gì?

Cần đi khám bệnh ngay khi có hiện tượng sốt,
đau bụng dưới và chảy mủ ở bộ phận sinh dục.
Trong khi chờ đợi, có thể nằm nghỉ, chườm bụng
bằng nước ấm, không nên uống thuốc gì trước khi
gặp bác ã.
Hiện tượng nôn ói biểu hiện căn bệnh đã nặng
thêm, có khả năng dẫn tới chứng viêm phúc mạc
(màng bụng).
Chẩn đoán và điều trị

Bác sĩ sẽ khuyên bệnh nhân nằm lại bệnh viện
để dễ theo dõi, làm các xét nghiệm cần thiết như:
thử máu, siêu âm, lấy mẫu các điểm bị viêm để xét
nghiệm. Q c chứng bệnh có thể xảy ra là: viêm vòi
trứng, có điểm sưng mủ bị vỡ làm nhiễm trùng
màng bụng. Bác sĩ cũng khám cẩn thận để chắc chắn
đây không p hải là các trường hỢp viêm một thừa
hoặc chửa ngoài dạ con.
Các thuốc kháng sinh được dùng p h ải phù hỢp
với các m ẫu ký sinh trùng lấy ở c ổ tử c u n g hoặc ở tử
cu n g để x é t n gh iệm .

Trường hỢp v ò i trứng bị sưng

24 H O À N G T H Ú Y biêr, SOỢỈÍ

mủ nhiều cần phải phẫu ứiuật để cắt bỏ. Đôi khi
phải rửa và làm vệ sinh ổ bụng.
Ngiiừi đàn ông đâ quan hệ tình dục với người
bệnh cần phải đi khám và điều trị kịp thời để tiánh
bị lây đi lây lại giữa hai người.
CHỬA NGOÀI DẠ CON
Hiện tượng

Đây là trường hợp trứng đã thụ tinh và làm lổ ở
ngoài dạ con (ngoài tử cung) và thường gắn mình
vào vòi trứng ,'à phần nối buồng tníng với tử cung.
Hiện tương chỈBi ngoài dạ con rất hay xảy ra
nhưng không còn nguy hiểm cho sản phụ nífe, vì ngày
nay, nhờ vào phương pháp siêu âm, người la thường
phát hiện được sự cố này và có biện pháp đối phó.
Trứng càng làm tổ sâu vào vòi trứng bao nhiêu
thì càng làm tổn hại cho vòi trứng bấy nhiêu. Nếu
trứng làm tổ ở phần hẹp của vòi (eo vòi) thì có nguy
cơ làm vỡ vòi.
Sau khi trứng đã thụ tinh từ 4 đến 7 ngày mà
trứng vẫn chưi di chuyển được tới lử cung thì sẽ xảy
ra sự cố chửa ngoài dạ con. Những nguyên nhân
chính gây ra sự chậm di chuyển này có thể được chia
thành 2 loại:
- Vòi trứng bị viêm nhiễm bởi một số vi trùng
như gonocoque, chlamydia v.v... hoặc do những vết
sẹo của một cuộc phẫu thuật trước đó.
Ị i h i H ti

là cách đ èti iiị 25

- Do lối loạn về hoimon, ửií dụ người bệnh đã
dùng ihuốc có hormon để chĩÊỉ chứng vô sinh... Việc
đật vòng tránh thai cũng có thê là một nguyên nhân.
Chửa ngoài dạ con có nguy cơ làm vỡ vòi trứng
và băng huyết ngay trong ổ bụng.
Triệu chứng

Người đâ chậm thấy kinh nguyệt từ 10 tới 30 ngày,
bỗng thấy dau dữ dội ở bụng dưới kèm theo hiện
tượng nôn ói và xuất huyeL Có thể chì đau nhẹ, thời
gian chậm kinh chia lâu, có cảm tưởng như sẩy thai.
Các sự việc xảy la dồn dập: đau bụng, mặt tái đi, toát
mồ hôi, ngiíừi như bị sốc chỉ trong vòng vài phút.
Những việc cần làm

Nếu thấy người mang thai mặt tái, chóng mặt,
toát mồ hôi cần gọi cấp cứu ngay. Nếu chỉ có những
dấu hiệu không rõ ràng, nên tới bác sĩ ngay để được
chỉ dẫn.
Chẩn đoán và điều trị

Khi khám phụ khoa cho bệnh nhân, bác sĩ
thường dùng ngón tay ấn vào điểm nào đó làm cho
bệnh nhân thấy đau, đồng thời cũng chú ý tới
những biểu hiện của cơ thể bệnh nhân bị thiếu máu.
Để xác định bệnh rõ ràng hơn, bệnh nhân còn được
yêu cầu đi siêu âm và làm xét nghiệm về hormon.
Nếu có hiện tượng xuất huyết nhiều, cần phải
mổ ngay để cấp cứu. Nếu lình trạng bệnh không
26 HOÀNG T H Ú Y hiên soạn

nguy kịch, bác sĩ có thể dùng phương pháp nội soi
có gây mê đê quan sát tình trạng của vòi trứng, hút
phôi thai và máu ra, khâu lại vòi trứng hoặc cắt bỏ
vòi trứng nếu vòi đã bị hư không chừa trị được.
Sau khi đã điều trị khỏi, bệnh nhân vẫn có thể
bị chửa trứng ở lần thụ thai sau nếu không có sự
điều trị triệt để.
ĐAU BỤNG DƯỚI
Nguyên nhân

Có rất nhiều yếu tố gây các cơn đau bụng dưới
(hạ vị) ở phụ nữ. Để tìm la nguyên nhân, người
bệnh cần chú ý đến tính chất của đau (vị trí, hướng
lan tỏa, mức độ) và thời điểm xuất hiện cơn đau.
Các cơn đau liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt

Cơn đau xuất hiện trong lúc hành kinh: Đó là cơn
đau do co thắt, xung huyết, liên quan đến hiện
tượng tăng co bóp của lớp cơ ở thành tử cung. Có thể
điều trị bằng thuốc giảm đau thông thường như
Paiaceiamol hoặc thuốc chống co thắt cơ như
Phloroglucinol (spasfon) hoặc dùng các thuốc chống
viêm không steiDÌd, thuốc chống thụ thai đường
uống theo đơn của bác ã.
Cơti đau xuất hiện giữa chu kỳ: Đó là cơn đau
bụng dưới do rụng trứng, là hiện tượng sinh lý
thông thường. Đôi khi cơn đau này kèm với rong
huyết (máu rỉ từ âm đạo), thường gọi là “hành kinh
'Ẽĩnh Ị\hi fiĩì líà cácU đ ề n itị '2.1

ngày thứ 15”. Chỉ cần nghỉ ngơi là sẽ khỏi đau. Nếu
nghỉ ngơi mà không đỡ thì có thể đau do nang ở
buồng trứng, cần đi khám phụ khoa.
Đau xuất hiện trước khi hành kinh: Là một dấu
hiệu của “hội chứng tiền kinh nguyệt”. Đau kèm với
căng tức vú, tăng cân nhẹ, cảm giác bụng to la, đau
bàng quang, đôi khi nhúc nửa đầu, tính tình trở nên
nóng nảy, dễ bực dọc. Nguyên nhân của hội chứng
này là sau khi trứng rụng có sự giảm tiết
piDgesteion, một hormon có vai trò chuẩn bị niêm
mạc để trứng đtfỢc thụ tinh làm tổ và giúp cho trứng
phát triển. Các triệu chứng kể trên đều mất đi khi
bắt đầu hành kinh.
Cơn đau xuất hiện sau khi hành kinh: Phải nghĩ
ngay đến bệnh lạc nội mạc tử cung. Cơn đau này
thường xuất hiện ở các phụ nữ trẻ, đôi khi ở những
người không có khả năng sinh đẻ.
Đau kliông liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt

Cơn đau có thể xuất hiện sau khi bệnh nhân
được làm một số thủ thuật chuyên khoa, chẳng hạn
làm đông máu bằng điện cao tần ở cổ tử cung hoặc
làm sinh thiết, lấy một mẩu mô quanh tuyến ở cổ tử
cung để khảo sát các tế bào ở lớp niêm mạc. ớ các
trường hỢp này, đau thường kèm lối loạn kinh
nguyệt (bởi cổ tửcung bị hẹp do các thủ thuật trẽn).
Ccm đau xuất hiện do quan hệ ĩiam nữ: Đó là đau do
giao hỢp, khó phân biệt do nhân tố tâm lý hay do tổn
thương ờ bộ phận sinh dục ngoài của nữ. Thường nghĩ
28 HOÀNG T H Ú Y hiâi sonn

nhiều đến nhân tố tâm lý (không thích thú, sợ, bị
cưỡng ép) khi đau xuất hiện sớm, ngay khi chỉ mới bắt
đầu. Nếu đau ở nông thì có thể do tổn thương thực
thể, ví dụ như người phụ nữ VÍBI mới làm thủ thuật
mở rộng lỗ âm hộ đê dễ dàng sinh con; hoặc bệnh
viêm âm đạo - âm hộ do nấm; hoặc trường hỢp teo tử
cung sau mãn kinh... Quan hệ nam nữ có thể hoàn
toànkhông thực hiệnđược nếu bị viêm âm đạo bởi các
cơ khép lỗ âm hộ đã co thắt hẹp lại.
Sau khi sinh con, sản phụ có thể đau dữ dội, ở
sâu, thuộc vùng bụng dưới. Đó là trường hỢp tử
cung bị gập ra phía sau, cổ lử cung di động bởi màng
bụng bị lách sau khi sinh. Khám sản khoa sẽ xác
định đưỢc nguyên nhân này.
Đau do nhiễm khuẩn ở bộ phận sinh dục phía trong
(buồng trứng, vòi trứng...). Thường nghĩ đến trường
hỢp này nếu bệnh nhân đã có lần tiếp xúc với nguồn
tmyền bệnh hoa liễu. Khám bằng mỏ vịt sẽ thấy mủ
rỉ la từ lỗ tử cung. Bệnh nhân sẽ thấy đau hơ...